Biesiady, wino i miłość – anakreontyk. Grecki pogodny utwór chwalący uroki życia

Paulina Kucharska
Anakreontyk to bardzo stara forma wiersza – jego twórcą był grecki poeta Anakreont, żyjący w VI w. p.n.e. To bardzo charakterystyczna forma liryczna, chwaląca czerpanie z życia pełnymi garściami i niestronienie od zabaw czy trunków.
anakreontyk

Anakreontyk to forma, która zdobyła uznanie również wśród polskich twórców – rubaszne i żartobliwe dzieła można znaleźć w twórczości poetów, takich jak Jan Kochanowski, Jan Andrzej Morsztyn czy Stanisław Trembecki. Także „Pieśń filaretów” Adama Mickiewicza jest zbliżona formą do anakreontyku (choć w rzeczywistości nim nie jest!). Co jeszcze warto wiedzieć o tych utworach lirycznych?

Kim był Anakreont?

Anakreont urodził się w jońskim mieście Teos, znajdującym się w Azji Mniejszej. W wieku 30 lat, gdy osiedlił się w Tracji, został zaproszony na dwór Polikratesa, tyrana rządzącego wyspą Samos. Władca powierzył mu kształcenie syna w zakresie muzyki i poezji. Poeta przez długi czas uświetniał także pałacowe uczty, w czasie których wino lało się hektolitrami, a biesiadnicy nie stronili od zabaw i śmiechu.

Niestety, wiemy stosunkowo niewiele o twórczości Anakreonta, który zapoczątkował nurt poezji sławiącej uroki życia – do dzisiejszych czasów przetrwało zaledwie około stu jego utworów. To właśnie ta forma sztuki zapewniła mu popularność oraz uznanie w pałacach i dworach Hellady.

Charakter utworów Anakreonta na wiele wieków sprawił, że przypięto mu łatkę hulaki, a wręcz pijaka, który więcej czasu poświęcał zabawie niż pracy z liryką. Ten obraz naprostował dopiero Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff w pracy „Sapho und Simonides”. Badacz zwrócił uwagę na fakt, że sam Anakreont na ateńskim posągu został przedstawiony podobnie jak herosi i atleci – skromnie, ale zarazem dostojnie.

Czym charakteryzują się anakreontyki?

Definicja anakreontyku, którą można znaleźć w słowniku terminów literackich czy encyklopedii, mówi, że „to pogodny wierszowany utwór literacki o tematyce miłosnej lub biesiadnej”.

Anakreontyki prawdziwą popularność zdobyły w epoce renesansu, chociaż grecki poeta znalazł też swoich naśladowców jeszcze przed erą średniowiecza.

Zobacz też:  Akrostych – definicja utworu literackiego i przykłady

Skąd wzięła się tematyka anakreontyków?

Istnieje wiele teorii na temat tego, dlaczego poeta w ogóle skoncentrował się na takiej tematyce swoich utworów. Być może wiązało się to ze strachem przed umieraniem i śmiercią, ale także chorobami i szpetotą, na co zresztą wskazywałby jeden z utworów poety, w którym znajduje się następujący fragment: „Oszronione mam już skronie, głowę srebro przyprószyło, przeminęła wdzięczna młodość (…)”.

Inna teoria głosi, że niepowodzenia miłosne artysty sprawiły, że smutki topił on w winie, najczęściej w gronie przyjaciół. Nietrudno się domyślić, że w starożytnej Grecji takie spotkania miały dość frywolny i mało formalny klimat.

Anakreontyk to dziś niemal zapomniany gatunek poezji – w Polsce jako jeden z nielicznych badaczy tematykę tę zgłębiał Jerzy Danielewicz. Dziś poeci raczej rzadko podejmują się tworzenia utworów o tym charakterze.

Total
0
Shares
Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Related Posts